Samenwerking met respect voor erfgoed
Op 20 maart 2025 startte KunstRegie met de restauratie van glas-in-loodraam C9 in de Grote Kerk te Dordrecht. Dit raam in het Mariakoor, daterend uit het begin van de 20e eeuw, bestaat uit veertien bij vier panelen en toont geometrisch-abstracte patronen van volledig gebrandschilderd gekleurd glas. De restauratie vormde een pilot om het proces te toetsen en de juiste samenwerkingspartners te vinden voor de toekomstige restauratie van nog acht ramen, die in een eerdere rapportage als kwetsbaar waren aangemerkt.
Samen bouwen aan behoud
Het project kwam tot stand dankzij een hechte samenwerking tussen diverse partijen, ieder met een eigen deskundigheid. De opdrachtgever – het College van Kerkrentmeesters van de Hervormde Gemeente Dordrecht – kon na jaren sparen, mede dankzij een genereus legaat van een gemeentelid, de restauratie financieel mogelijk maken. De Gemeente Dordrecht trad op als vergunningverlener, terwijl de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) de restauratie goedkeurde en meedacht over het behoud van het oorspronkelijke materiaal. De technische begeleiding lag bij Lakerveld Ingenieurs en Architecten, met ondersteuning van Krijgsman Bouw voor het bouwkundige deel van de werkzaamheden.
Precisie en vakmanschap
KunstRegie uit ’s-Hertogenbosch nam de leiding in zowel uitvoering als advisering. Na het demonteren van het beschermende gaas en het glas-in-lood, werden alle details van de glasstukken zorgvuldig geregistreerd. Elk paneel is opgemeten en vastgelegd met wrijfafdrukken van het bestaande loodprofiel, zodat het raam later zo authentiek mogelijk kon worden gereconstrueerd. Tijdens een bezoek aan het glasatelier bespraken de RCE en de restauratoren gezamenlijk de gekozen technieken en materialen. Het doel: zoveel mogelijk authentiek glas behouden en waar nodig vernieuwen op basis van het oorspronkelijke ontwerp en schilderhandschrift.
In het atelier zijn de panelen ontlood en het glas grondig gereinigd. Conform de restauratieladder zijn enkel gebroken ruitjes vervangen door zorgvuldig geselecteerd mondgeblazen glas, dat op traditionele wijze werd gebrandschilderd om perfect aan te sluiten bij het originele werk. Waar mogelijk zijn fragmenten hergebruikt om het historische karakter te behouden. Daarna is het raam volledig opnieuw verlood met eersteklas loodprofielen. De loden haften zijn gesoldeerd en de panelen dubbelzijdig gekit met speciale glas-in-loodkit. Tot slot kreeg het raam nieuwe verstevigingsroeden en loden condensgootjes.
Erfgoed met toekomst
Na afronding van dit intensieve proces is raam C9 in oktober teruggeplaatst in de raamopening van het Mariakoor. Ook het bestaande gaaswerk kwam terug, zodat het gerestaureerde raam goed beschermd blijft. Het resultaat: een glas-in-loodraam dat opnieuw straalt – met respect voor de historische waarde en vaktechnische integriteit van het oorspronkelijke ontwerp van de architecten Cuypers en Veth.
Meesterschap in glas
De pilotrestauratie werd met succes afgerond, en het vakmanschap van KunstRegie overtuigde: het glasatelier mag in 2026 de volgende restauratiefase in het hoogkoor opstarten. Zo krijgt de Grote Kerk stap voor stap haar glas-in-loodramen in volle glorie terug. Deze restauratie is een treffend voorbeeld van wat mogelijk is wanneer ambacht, kennis en samenwerking samenkomen.
KunstRegie is trots op de bijdrage aan het behoud van dit monumentale erfgoed – en kijkt ernaar uit om het licht van de Grote Kerk nog vele jaren te laten schitteren.
